Đặc sản tương La

 

 

Sản vật vùng chiêm trũng

Tại lễ hội chùa La mới đây (14-2 âm lịch), nhiều khách thập phương tới đây tìm mua tương La về dùng hoặc làm quà biếu người thân. Bà Ngô Thị Hạnh (xã Tam Hiệp, huyện Yên Thế) - một du khách tâm sự: “Trước đây, gia đình tôi thường dùng tương Bần. Vừa rồi, được người thân ở Yên Dũng biếu chai tương La ăn thấy thơm ngon nên đi hội lần này tôi mua vài chai về ăn dần”. Còn anh Vũ Trí Túc, một trong những chủ cửa hàng bán tương La cạnh cổng chùa La nói: “Tôi bán hàng ở đây đã lâu. Ngày càng nhiều người quan tâm, hỏi mua tương La khi tới tham quan, vãn cảnh chùa. Những ngày thường tôi bán được khoảng chục lít tương. Cuối tuần, ngày lễ du khách tới chùa La nhiều nên bán gấp 4-5 lần so với ngày thường...”

Tương La gắn với quá trình hình thành và phát triển chùaVĩnh Nghiêm.

Tương là món ăn dân dã của người dân Việt Nam, nước chấm không thể thiếu khi ăn bánh đúc, bánh tẻ, chấm rau muống, cà muối, thịt luộc... Tương còn dùng làm gia vị nấu một số món ăn khác. Từ xa xưa nhà nhà, người người ở các vùng quê đã biết làm tương ăn dần. Thế nhưng, người sành ăn thì chỉ chọn những loại tương nổi tiếng của một số vùng miền trong cả nước như tương Bần (Yên Nhân - Hưng Yên), tương Cự Đà (Thanh Oai - Hà Tây), tương Nam Đàn (Nghệ An)... Nhiều người cho rằng tương La ngon và có thể so sánh được với các loại tương trên là do được thiên nhiên ưu đãi nguồn nước trong mát nhưng những người làm tương nơi đây cho biết tương ngon hay không phần nhiều do nguyên liệu và kỹ thuật của người sản xuất. Nguyên liệu làm tương La không thể thay thế được chính là gạo nếp cái hoa vàng và đậu tương hạt nhỏ giống cúc hoa vàng (đắt gấp 2-3 lần đậu tương thường). Gạo nếp chọn lựa kỹ bằng cách giần sàng sao cho không còn hạt gãy. Ngâm, đãi rồi nấu thành xôi, xong xới ra nong, nia cho lên men, lên mốc tự nhiên. Sau khi mốc lên đều có màu hoa cau là được. Đỗ tương loại bỏ hạt lép, hạt hỏng rửa sạch, rang chín vừa, để nguội rồi xay ra (không quá nhỏ), cho vào chum ngâm với nước trong khoảng thời gian thích hợp cho mềm (khi được nước đỗ tỏa mùi thơm ngào ngạt). Tiếp đó là công đoạn ngả tương (trộn mốc với nước tương đã ngâm, thêm muối cho vừa), đánh đều, phơi nắng, rồi để vào nơi thoáng mát bảo quản. Để tương ngấu, ăn ngon phải mất tối thiểu một tháng. Tương thành phẩm có thể để được khoảng 2 năm mà không cần dùng bất kỳ chất bảo quản nào. Ông Nguyễn Văn Tuấn, Chủ nhiệm HTX Dịch vụ nông – lâm Trí Yên, chủ cơ sở làm tương La cho biết: “Nhiều người biết làm tương nhưng làm tương ngon không dễ bởi ngay như dụng cụ sản xuất không phải loại nào cũng có thể làm tương. Cùng là chum sành nhưng có loại cứ làm tương là hỏng. Tương cho nhiều muối sẽ mặn nhưng ít muối thì hỏng. Một yếu tố khác là thời tiết, trong năm chỉ từ tháng 6 đến tháng 8 (âm lịch) là thời điểm lý tưởng để làm tương…”. Được biết để làm tương, gia đình ông Tuấn đã đầu tư vài trăm triệu đồng, đích thân ông lặn lội vào tận Nghệ An mua mấy chục chiếc chum sành về làm nghề.

 

Khu vực làm tương của gia đình ông Nguyễn Văn Tuấn.

 

Xây dựng thương hiệu Tương La

Ông Trần Văn Đô, Trưởng phòng Hạ tầng - Kinh tế huyện Yên Dũng cho hay: Sau khi mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm được UNESCO công nhận là di sản tư liệu ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương và lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, du khách tới tìm hiểu mộc bản, tham quan, vãn cảnh chùa ngày càng nhiều. Từ thực tế đó, Huyện ủy, UBND huyện Yên Dũng đã chỉ đạo chính quyền cơ sở, ngành chức năng địa phương tìm hiểu, đề xuất phát triển ngành tiểu thủ công nghiệp phù hợp nhằm đa dạng các sản phẩm phục vụ nhu cầu mua sắm hàng hóa làm quà tặng của du khách khi đến chùa La. Qua khảo sát thấy vùng chiêm trũng Trí Yên có nghề làm tương từ rất lâu, sản phẩm chất lượng tốt nhưng sản xuất chưa mang nhiều tính hàng hóa. Ý tưởng khôi phục và khuyến khích phát triển nghề làm tương bắt nguồn từ đó. Năm 2014, UBND huyện Yên Dũng đã chỉ đạo Phòng Hạ tầng - Kinh tế huyện và HTX Dịch vụ nông - lâm Trí Yên xây dựng và triển khai thực hiện đề án mở rộng, phát triển sản xuất tương Thanh Long, xã Trí Yên với kinh phí thực hiện gần 200 triệu đồng. Theo đó, UBND huyện đã hỗ trợ HTX Dịch vụ nông - lâm Trí Yên 70 triệu đồng mua dụng cụ sản xuất. Từ nguồn vốn đó, năm qua, gia đình ông Nguyễn Văn Tuấn, Chủ nhiệm HTX sản xuất được khoảng 5 nghìn lít tương, gấp 5 lần năm trước, trong đó có hơn 1 nghìn lít tương bán dịp lễ hội chùa La. Các hộ khác trong HTX, trong thôn, xã cũng tích cực đầu tư sản xuất, cung ứng hàng vạn lít tương ra thị trường với giá khoảng 40 nghìn đồng/lít. Theo kế hoạch, năm nay, HTX Dịch vụ nông – lâm Trí Yên tiếp tục được hỗ trợ 70 triệu đồng từ nguồn kinh phí khuyến công mua máy xay đỗ, đóng chai, lọc nước… Cùng đó, UBND huyện Yên Dũng, các phòng, ban chuyên môn tạo điều kiện, hướng dẫn HTX thực hiện nghiêm các quy định trong sản xuất kinh doanh, xây dựng thương hiệu tương La nhằm bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Với sự nỗ lực từ nhiều phía, tin rằng sản phẩm tương La sẽ ngày càng được nhiều gia đình biết đến và sử dụng. Nghề làm tương sẽ góp phần cải thiện cuộc sống người dân địa phương, góp phần xây dựng nông thôn mới ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Khách chọn mua tương La của HTX dịch vụ nông - lâm Trí Yên.

“Tương La gắn liền với quá trình hình thành, phát triển của chùa Vĩnh Nghiêm với lịch sử hơn 700 năm. Nhân dân trong vùng đã chắt lọc những phương pháp, cách thức làm tương ngon của nhà chùa và trong dân gian để kế thừa, phát triển thành sản phẩm tương nức tiếng gần xa”. Ông Nguyễn Văn Tuấn - Chủ nhiệm HTX Dịch vụ nông - lâm Trí Yên cho biết./.

 

Ký sự du lịch Đặc sản tương La
Địa lý
Địa chỉ:
Tổng diện tích:
Giá trị nổi bật: Xã vùng chiêm trũng Trí Yên (Yên Dũng) giờ đây không chỉ được nhiều người biết đến bởi là nơi có chùa Vĩnh Nghiêm (chùa La, chùa Đức La) với mộc bản được UNESCO công nhận là di sản tư liệu ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương mà còn nổi tiếng với đặc sản tương La (tương do người dân thôn Thanh Long hay còn gọi là thôn La Hạ, xã Trí Yên làm). Nghề làm tương đang từng bước được khôi nhằm đa dạng các sản phẩm phục vụ du lịch, đáp ứng nhu cầu của du khách khi tới tham quan thắng cảnh này, đồng thời tạo việc làm, thu nhập cho người dân địa phương.
Du lịch kiểu mẫu
Thông tin hữu ích